ANALYSE | ‘De Avonturen van Tante Zand, Mok-yeong en Mu-gyeong’ – Lee Mi-sang

⸻ 모래 고모와 목경과 무경의 모험 – 이미상 ⸻

❈

‘De avonturen van tante Zand, Mok-yeong en Mu-gyeong’ van Lee Mi-sang is een kort verhaal dat wordt vertelt vanuit het perspectief van Mok-yeong, één van de twee zussen die centraal staan in het verhaal. Nadat hun moeder uit huis vertrekt, komt hun tante – de zus van hun vader – bij hen wonen. Mok-yeong noemt haar eerst ‘de tante die niet is getrouwd’, maar later krijgt ze de bijnaam ‘tante Zand’, omdat ze – net als zand door grote stenen- tussen alle ‘normale’ categorieën door valt.

Het verhaal start na de begrafenis van tante Zand met Mok-yeong in een café waar ze een gesprek hoort tussen twee schrijvers aan een ander tafeltje. De schrijvers hebben een discussie over de vraag of een verhaal per se één specifiek ‘knalmoment’ moet hebben. Dat doet Mok-yeong denken aan een voorval uit haar jeugd…

Op een dag neemt tante Zand haar nichtjes mee jagen in de bergen, maar raakt daarbij haar geweer (welke ze ‘Chu-chu’ noemt) kwijt. Aangezien het om een huurgeweer gaat, moet ze die voor de volgende ochtend terugvinden. Ze vraagt daarbij hulp aan twee mannen die ze in de bergen tegenkomen en ook op jacht lijken te zijn. Ze brengen met zijn vijven de nacht door, omdat ze ‘in het donker toch niets zien’. Maar al snel blijkt dat de mannen ‘iets’ van de vrouwen terug verwachten voor hun toekomstige inspanningen. Hierop reageert tante Zand met: “Dat is iets wat ik wel kan, maar niet wil.” Het thema ‘dingen doen die niemand wilt doen’ staat centraal in dit korte verhaal.

De scene in het bos eindigt zonder duidelijk zonder resolutie, maar later blijkt dat Mu-gyeong het geweer ‘op de en of andere manier’ heeft ‘teruggevonden’. Als tante Zand vraagt waarom Mu-gyeong heeft gedaan wat ze heeft gedaan, zegt Mu-gyeong, “Ik heb voor jou gedaan wat je kon maar niet wilde,” waarop tante Zand zegt: “Jij bent mijn dochter.”

Tante Zand
Een alleenstaande vrouw die als excentriek en lastig wordt beschreven, maar die eigenlijk de dingen voor anderen doet die zij zelf niet willen doen. Zo zorgt ze voor haar ouders en neemt later ook de zorg over voor haar nichtjes, maar wordt toch altijd bekritiseerd. Daarom besluit tante Zand uiteindelijk al het contact met haar familie te verbreken en haar eigen leven te leiden.
Vanwege haar eigen uitsluiting door de maatschappij lijkt ze veel empathie te hebben voor andere mensen die onderaan de sociale ladder staan. Op het einde van het verhaal herinnert Mok-yeong een scène in een badhuis waar een kind het water bevuilt in een bubbelbad. Alle andere mensen verlaten het bad, maar tante Zand en Mu-gyeong blijven zitten.

Mu-gyeong
Een teruggetrokken meisje dat van lezen houdt. Ze trekt zich niet veel aan van de mensen om haar heen en heeft niet per se behoefte aan aandacht van haar tante, wat ze wel krijgt. Op haar kamer wordt een lijst met buitenlandse boektitels gevonden die Mu-gyeong wel zou willen lezen, maar die ze niet kan lezen, omdat er geen vertaling van bestaat.

Mok-yeong
Een wat actiever en extraverter personage die graag veel tijd doorbrengt met en aandacht krijgt van haar tante. Tante Zand lijkt echter meer genegenheid te tonen aan Mu-gyeong, wat aanleiding geeft tot jaloezie.

‘고모’ (tante van vaders kant)
In het Koreaans zijn er verschillende woorden voor de zus van je moeder en de zus van je vader, oftewel ‘tante van moeders kant’ en ‘tante van vaderskant’. De eerste is ‘이모’ [i-mo], de tweede is ‘고모’ [go-mo]. Niet alleen zijn het twee verschillende woorden, ook dragen ze een andere connotatie met zich mee. Zo is de 이모 een ‘zachtere’ en ‘benaderbare’ tante dan de 고모, die wat afstandelijker en ‘moeilijker’ voelt. Dat komt omdat de moeder van oudsher dichter bij het kind staat, meer contact heeft met het kind en de verantwoordelijkheid voor de opvoeding draagt. De vader is eigenlijk niet echt betrokken bij de opvoeding. Als de moeder vanwege ziekte of werk uitvalt, wordt er als het ware ‘van nature’ naar de zus van de moeder gekeken en heeft dus ook meer affiniteit met haar nichtjes/neefjes dan de 고모.

Je kan er dus vanuit gaan dat de auteur bewust heeft gekozen voor 고모 in plaats van 이모, om de ‘moeilijkheid’ van het karakter van de tante te benadrukken.

In de Nederlandse vertaling ‘tante’ valt deze betekenis helaas weg. Maar ook is dit een cultureel verschil wat lastig is over te dragen. In Nederland – althans voor zover ik weet – is dit onderscheid tussen ‘zus van moeder’ en ‘zus van vader’ veel minder groot of zelfs afwezig.

‘보리보리쌀’ 및 모래 – ‘Gerst en Rijst’ (spel) en Zand
‘Gerst en rijst’ is een soort handjeklap spel in Korea dat de tante met haar nichtjes speelt. Maar in plaats van alleen gerst en rijst, wilt tante er een extra categorie aan toevoegen; zand. De nichtjes vinden dit maar raar, want zand is totaal iets anders dan gerst en rijst (en past ook niet in het spelletje). Maar tante legt uit dat ze daarom die categorie erbij wilt. Omdat zand tussen gerst en rijst (en dus door de twee ‘normale’ categorieën) door valt. Net als dat tante eigenlijk niet in een ‘normale’ categorie past (omdat ze niet is getrouwd en geen kinderen heeft).

‘츄츄’ het geweer
Het geweer staat symbool voor ‘mannelijkheid’ – en niet alleen vanwege het feit dat mannen een obsessie hebben met pistolen. Een van de mannen die de drie protagonisten in het bos tegenkomen, draagt zelf ook een geweer bij zich, welke hij op een gegeven moment op provocerende manier voor zijn kruis houdt.

Het ‘knalmoment’
In het begin van het verhaal wordt duidelijk het standpunt ingenomen dat een verhaal niet per se één knalmoment nodig heeft om een goed verhaal te zijn. Waarom heeft de auteur dit standpunt zo expliciet aan het begin van het verhaal genoemd?

Wat volgt is een serie schijnbaar onsamenhangende scenes die niet per se één duidelijk ‘wow-moment’ hebben. Alhoewel… Tegelijkertijd wordt het moment dat Mu-gyeong het geweer terugbrengt gezien als een soort omslagpunt voor tante Zand. ‘Jij bent mijn dochter.’ Wat betekent dat? Heeft tante Zand opeens het inzicht gekregen dat zij en Mu-gyeong veel meer op elkaar lijken dan gedacht? Dat ze elkaar diep van binnen begrijpen en voor elkaar in het vuur zouden springen?

≿━━━━　❈　━━━━≾

---