ANALYSE | ‘Tot Diep in de Nacht’ – Woo Da-young

⸻ 밤의 잠영 – 우다영 ⸻

❈

Het korte verhaal ‘tot diep in de nacht’ gaat over een Koreaans koppel op vakantie in een resort. Het verhaal wordt verteld door de vrouw, die vrij emotieloos en als een soort opsomming vertelt hoe zij en haar vriend (geen van de personages worden bij naam genoemd) de eerste dagen doorkomen. Al snel valt hen het enige andere Koreaanse koppel op dat ook in het resort verblijft. De ik-persoon vertelt hoe zij en haar vriend het andere koppel observeren, maar er verder niet mee interacteren. Het andere koppel lijkt ook geen behoefte te hebben aan een sociaal gesprek. Zo gaan een paar dagen voorbij en al snel wordt het te warm om überhaupt naar buiten te gaan en zoeken de personages in dit verhaal verkoeling bij het buitenzwembad. Totdat het op een dag zelfs zo warm is dat de gasten van het resort massaal besluiten om binnen te blijven.

Die ochtend aan het ontbijt bestudeerd te ik-persoon aandachtig hoe de vrouw van het andere koppel (beiden zonder hun vriend) een bord dragon fruit aan het wegwerken is. Die avond, na een lange dag in de verkoelde hotelkamer te hebben doorgebracht, besluit de ik-persoon toch nog even een duik te nemen. Beneden aangekomen, ziet ze dat er één andere persoon in het water ligt: de vrouw van het andere koppel. Ze raken eindelijk aan de praat. Of, nou ja, de vrouw van het andere koppel praat vooral veel, terwijl de ik-persoon nauwelijks reageert. Onderbroken enkel door een scene waarin de vrouw de ik-persoon leert zwemmen, vertelt ze dat ze eigenlijk niet is getrouwd met de man die ze wel constant ‘mijn man’ noemt. Dat ze dus eigenlijk een affaire hebben. Dat hij is getrouwd met een andere vrouw, maar dat zij echt gemeen is. Dat de man eigenlijk wil scheiden, maar dat zijn vrouw de papieren expres niet wilt ondertekenen om hem te neten. En, oh ja, ze is eigenlijk ongeneeslijk ziek en gaat binnenkort dood, omdat haar longen aan het verstenen zijn. Naar aanleiding van dat verhaal vraagt de vrouw aan de ik-persoon of ze basalt kent. Op het antwoord van de ik-persoon dat ze die steensoort inderdaad kent, reageert de vrouw enkel met het statement: ‘Het is een rare steen. Het heeft zoveel gaatjes, en toch blijft het drijven.’ En daarmee eindigt het verhaal.

Emotieloos dagboek
Aan de ene kant leest dit verhaal een beetje als een pagina uit iemands dagboek, omdat het stap voor stap de handelingen beschrijft die de ik-persoon uitvoert, zonder er echte plot-ontwikkeling. Aan de andere kant is de schrijfstijl te droog en feitelijk voor een dagboek, waarin je vooral veel emotie en reflectie treft. Dat blijft eigenlijk uit in dit verhaal, waardoor er een duidelijke afstand ontstaat tussen de lezer en de ik-persoon. We weten eigenlijk niet goed wie ze is, wat ze denkt en wat ze voelt.

Afstand en grenzen
Diezelfde afstand zien we terug in de relatie tussen de personages. Net zoals in het verhaal van vorige week blijven de mannelijke partners ver op de achtergrond. De manier waarop ze worden beschreven is eveneens emotieloos en afstandelijk, waardoor het zelfs lijkt alsof de ik-persoon überhaupt geen interesse heeft in haar vriend.

Sensualiteit
Dat past echter bij één van de manieren waarop dit verhaal kan worden geïnterpreteerd, namelijk als queer awakening. Er zit een duidelijk sensuele ondertoon in het verhaal, vooral in de scènes waarin de ik-persoon de andere vrouw in het verhaal beschrijft. De nadruk ligt op hoe glanzend en egaal haar huid is en hoe de ik-persoon die brons-glimmende huid wel zou willen aanraken. Ook de grafische beschrijving van hoe de vrouw dragon fruit ‘naar binnen zuigt’ heeft een wat erotische ondertoon.

‘Het witte vlees vol zwarte zaadjes [van het drakenfruit] werd door haar mond opgezogen.’ (p. 152)

Droomwereld
Vanwege de afwezigheid van gedachtes en gevoelens weten we niet zeker of het om een queer awakening gaat, maar ook zonder directe benoeming van gedachtes en gevoelens kan die indruk worden gewekt door de vorm van de beschrijvingen. Zoals gezegd zijn de beschrijvingen die de ik-persoon geeft vaak feitelijk en droog, maar naarmate het verhaal vordert, worden ze veel ‘dromeriger’ en krijgen een haast poëtische lading. Er wordt gehint naar een andere dimensie, het etherische, het buitenaardse. Het zwembad wordt een andere dimensie, de vrouw een mythische godin. Er ontstaat eenzelfde ‘grens’ of afstand tussen de ik-persoon en de vrouw als tussen de lezer en de ik-persoon, die wordt verduidelijkt door het feit dat de ik-persoon de vrouw ziet als iets dat ze niet kan aanraken. Pas ergens op het einde wordt die grens overschreden, als de vrouw haar hand op de buik van de ik-persoon plaatst wanneer ze haar leert zwemmen.

Zwemmen & drijven
In de titel wordt al gehint naar zwemmen door ‘잠영’, wat eigenlijk specifiek ‘onder water zwemmen’ betekent, en dus als ‘duiken’ zou kunnen worden vertaald. (De letterlijke vertaling van de Koreaanse titel is dus: Nachtelijke Duik.) Echter kan de hoofdpersoon helemaal niet zwemmen, laat staan onderwater (tenzij je verdrinken als onderwater zwemmen verstaat, maar ook dat gebeurt niet in het verhaal) en ‘gedoken’ wordt er ook niet. Wat er wel veel wordt beschreven is hoe mensen en dingen in/op het water drijven. Daarmee vormt de titel misschien wel een ironisch contrast.

Met mijn Engelstalige collega-vertalers hebben we lang over de vertaling van de titel gediscussieerd. De opties die voorbij kwamen waren: ‘Night Dive’, ‘Night Swim’, ‘Night Diving’, ‘Night Swimming’, ‘swimming at night’, en de mijne ‘Midnight Swim’.

Team ‘dive/diving’ wilde het Koreaans zo letterlijk mogelijk behouden, terwijl team ‘swim’ liever de meest logische vertaling pakte. Ik was de enige die ‘midnight’ koos i.p.v. ‘night’ vanwege de mythische en dromerige ambience van het verhaal. Ik vond ‘night swim’ te droog klinken en ‘midnight swim’ iets magisch hebben wat past bij de toon van het verhaal.

In de Nederlandse vertaling heb ik er weer totaal iets anders van gemaakt: ‘Tot Diep in de Nacht’. Dat komt omdat ik een letterlijke vertaling in het Nederlands helemaal niet mooi of literair vind klinken (alhoewel ‘een duik in de nacht’ nog wel als literair door kan gaan). In mijn vertaling zit de referentie naar de diepte van het water (in het zwembad), maar ook naar het feit dat de twee vrouwen ‘tot diep in de nacht’ door zouden praten.

‘Zelfs als we tot diep in de nacht door zouden praten, zou je het nog niet begrijpen.’ (p. 160)

Afwezigheid van de man
Net als de vorige verhalen vormen de mannelijke personages weer een soort ‘achtergrondruis’. Verhalen waar de (ervaring van de) vrouw centraal staan is een van de ontwikkelingen in de hedendaagse feministische literatuur in Korea. In dit verhaal speelt de afwezigheid van de man een rol in het thema queer awakening. Doordat de ik-persoon heel luchtig over haar man praat en hem eigenlijk nauwelijks benoemt – laat staan met enige emotie – lijkt het er haast op dat ze helemaal niet is geïnteresseerd in haar vriend. Daarentegen toont ze veel interesse in de andere vrouw, wie ze met veel passie omschrijft.

Basalt
De basalt steen die op het einde van het verhaal wordt benoemd laat de lezer met vraagtekens achter.

‘Het is een bijzondere steen. Hij zit vol met gaten, maar blijft toch drijven.’ (p. 162)

Dat is een van de mogelijke vertalingen. In het Koreaans wordt niet duidelijk wat het logische verband is tussen ‘veel gaten hebben’ en ‘drijven’. Blijft het drijven omdat er veel gaten inzitten en het dus veel lucht bevat waardoor de dichtheid lager is? Of blijft het drijven ondanks dat er veel gaten inzitten, waar het water in kan lopen en waardoor de steen eigenlijk zou zinken zoals een boot dat zou doen. Die dubbelzinnigheid past echter goed bij de Koreaanse titel, zoals besproken hierboven. De ironie en tegenstelling van drijven vs. zinken.

Anonimiteit
Woo Da-young schijnt in een interview te hebben gezegd (dit heb ik van mijn docent gehoord, dus ik heb geen directe bron) dat ze graag verhalen schrijft die niet per se afspelen op een ‘herkenbare’ plek. Dat wil zeggen, er worden geen plaatsnamen benoemd en ook zo min mogelijk ‘cultuurelementen’ benoemd waarmee de lezer het verhaal kan situeren.

Ook in dit verhaal is het niet duidelijk waar het resort zich bevind. In onze discussiegroep had bijna iedereen een ander idee van waar het zich afspeelt. De Europeanen dachten aan Zuid-Europa, vanwege het feit dat de twee Koreaanse koppels zouden ‘opvallen’ tussen ‘alle buitenlanders’ (dus ergens in het Westen), en vanwege de tropische sfeer (drakenfruit, extreme hitte, resort – dus ergens in het zuiden). De Koreanen in onze groep daarentegen dachten aan Thailand (vanwege de tropische sfeer, het drakenfruit, en omdat Koreanen blijkbaar vaak naar Thailand gaan).

(Wat ook wel grappig was, was dat de Koreanen dachten dat het sowieso niet Europa kon zijn vanwege het drakenfruit en omdat er sprake is van airco in de hotelkamer. Blijkbaar weten ze niet dat het in Zuid-Europa ook heel warm wordt en er in een groot deel van Europa ook gewoon airco aanwezig is in huizen en gebouwen.)

Het laatste punt dat ik hier wil benoemen is de anonimiteit van de personages zelf. Ten eerste worden er geen namen gebruikt. Ten tweede wordt ook specifiek benoemt dat beide koppels ‘anoniem willen blijven’ in het resort waar ze op vakantie zijn en zich niet ‘willen vermoeien met sociale interacties’, en daarom in eerste instantie niet met elkaar in gesprek gaan.

≿━━━━　❈　━━━━≾

---